Geestelijke Manipulatie

Het Van Dale Woordenboek geeft voor manipulatie de volgende definitie:

• het toepassen van kunstgrepen, meestal om iemand te bedriegen.
• het ongemerkt beïnvloeden.

Het trieste is dat als jij in een situatie van manipulatie verkeert, of bent gekomen, jij dit niet in de gaten kunt hebben. Dan heb jij waarschijnlijk al geleerd om niet af te gaan op wat jouw antennes waarnemen of te reageren op een gevoel van ongemak bij alles wat er met jou gebeurt… de ander weet het beter.

Het volgende stukje over manipulatie geeft jou wellicht meer inzicht in jouzelf en jouw situatie.Zoals je zult merken is het beschreven vanuit het oogpunt van degene die gemanipuleerd wordt.Ook als jij jezelf herkent in wat geschreven wordt over manipuleren is dit voor jou bedoeld! Het feit dat jij jezelf in een machtspositie hebt gewrongen geeft aan dat het goed is om hulp te zoeken. Mocht jij tot het inzicht zijn gekomen dat jij je in die positie bevindt: er is een weg uit manipulatie.

Manipulatie

• is geen doel op zich maar is een middel om tot een doel te komen.
• doet men vaak zonder dat men zich daarvan bewust is. Soms is men het zich wel bewust maar wil óf kan men deze houding niet wijzigen omdat men bijvoorbeeld voordeel ondervindt van de positie die men inneemt, of men is simpelweg niet in staat dit zelfstandig te wijzigen. Als jij je bewust bent (geworden) dat jij in een manipulatieve situatie zit dan is het belangrijk om een stap te zetten.
• vindt vaak subtiel plaats. Degene die manipuleert wil (bewust of onbewust) dat jij zijn/haar wensen en behoeften vervult. Jouw mening, gevoelens en belangen zijn van ondergeschikt belang of worden gebruikt in het patroon van de manipulator.
• wordt (bewust/onbewust) gebruikt wanneer het doel of de motivatie niet zuiver is.
• lijkt soms zo humaan maar is altijd een machtsmiddel. Het humane is een verpakking.

Herkennen van manipulatie
Hoe herken je het patroon van manipulatie? Een goede toets; is na te gaan wat er gebeurt als jij anders denkt en dit kenbaar maakt. Ligt ”het” dan aan jou? Jij klopt niet, deugt niet, ziet het niet goed? Op de één of andere manier ben jij dit tot nu toe gaan geloven, het werd een soort jas die jij elke keer weer aantrok. Je moet wel. Het moet weer kloppen. De ander is dan tevredengesteld, er is weer rust. En jij hebt geen schuld/schaamte of ik-ben-fout-gevoel meer. Dat voelt niet fijn en door je aan te passen “klopt” het weer: het voelt weer “goed”.

Wat is goed?

Is “goed” dat de ander zich goed voelt… …en dat dit afhankelijk is van jou? Laat je niet langer “gijzelen”!

Manipulatie en Geloof
Bij manipulatie binnen de christelijke kerken wordt er onder andere gebruik gemaakt van de bijbel. Een resultaat van dit middel is dat mensen bang worden om niet te doen wat er gezegd wordt. Men gelooft dat het alleen goed is als men zo en zo handelt. Zeker als de rest van de groep zich conform de leider(s) opstelt is het moeilijk om jouw eigen gedachten/mening te erkennen. Hier geldt ook dat de leiders zich vaak niet bewust zijn van hun houding die mensen beschadigt en degradeert.
Manipulatie binnen de kerk en met de bijbel is van een zwaar kaliber. Niet alleen ben jij emotioneel gevangen maar ook wordt een en ander omkleedt met argumenten van extra zwaar gewicht. De bijbel wordt zo gehanteerd dat God aan de kant van de manipulator staat. Jij hebt geen weerwoord omdat de bijbel de allerhoogste norm is.

Volwassen samenleving kenmerkt zich door rede, eerlijkheid, respect en ruimte.

Derek Prince schrijft over manipulatie in “Vijanden die tegenover ons staan” en stelt het op één rij met intimidatie en domineren. Als doel merkt hij aan: macht over mensen willen hebben. De Bijbel noemt dit toverij. De definitie die Prince hiervan geeft: een poging dát te doen wat jij wilt door gebruik te maken van een geest die niet de heilige Geest is (…).

Ook een manipulatiemiddel binnen de kerk is profetie. Eigen frustraties worden door de “profeet” opgevat als de stem van God en geuit als iets niet verloopt zoals hij/zij dat had gehoopt of gedacht. Of men spreekt zaken over jouw leven uit als zijnde van God terwijl dat maar zeer de vraag is. De bijbel moedigt ons aan, niet voor niets (!), zelf alle profetieën te toetsen. Dat kan alleen als jij je eigen gedachten en gevoelens serieus neemt ook al denkt de ander niet zoals jij. Zowel binnen als buiten de kerk wordt er gemanipuleerd maar het komt uit dezelfde geestelijke hoek.

Een slachtoffer aan het woord:
“Als slachtoffer ben jij vaak verdwaasd als je uit zo’n situatie komt. Men komt uit een dichte wolk en kan even de kluts kwijt zijn. Verschillende gedachten en gevoelens (boosheid, angst, verwarring) kunnen je beheersen.”

Door Gods grenzen vrijheid
De eerste die recht op jou heeft zonder dat daar een ander tussenkomt is God. Hij houdt van jou en wil jou niet gevangen zetten. Hij wil vrijheid voor jou en dat jij wordt wie je bent.

Als jij uit een manipulatieve situatie stapt kan de balans een tijdlang zoek zijn. Wat is nu waar, wat is niet waar? Hoe kun jij weten dat iets goed is, wat is jouw toetsteen, wie kun je vertrouwen? Tot nu toe wisten anderen dit voor jou. Maar de verantwoordelijkheid voor jouw leven ligt bij jouzelf. Gods woord mag je daarbij als kompas nemen.

Mocht jij je realiseren dat je in een ongezonde gemeente/kerk bent
Jouw geestelijke gezondheid en jouw persoonlijke relatie met God is het meest belangrijke. Het heeft invloed op elk ander terrein van jouw leven en verschillende vormen van relaties. De gevolgen van het deelnemen aan een disfunctionele gemeente kan net zo goed als in andere disfunctionele relaties uiteindelijk leiden tot depressie, angst, blokkade van jouw emoties en jouw eigen denken. Uiteindelijk kan het zelfs resulteren in een afwijzing naar God toe. Maar je mag weten dat Hij jou nooit in deze situatie heeft willen zien.

Vrijheid?
Een eerste stap uit manipulatie kan zijn dat jij voor jezelf nagaat wat jouw gedachten zijn. Dat is moeilijk als die steeds overstemd worden door anderen.

Misschien (en wellicht na het lezen van deze informatie…):

• speel jij met de gedachte dat iets niet klopt in jouw situatie…
• heb jij behoefte aan een klankbord om (voor het eerst) jouw gedachten eens onder woorden te brengen. Het kan goed zijn hulp in te roepen.
• heb jij hulp nodig om stappen te nemen…

Bij Engedi kun je terecht voor een klankbord, voor een neutraal persoon die naar je luistert en jou serieus neemt. Contact opnemen kan via het contactformulier of telefonisch.

Een aantal boeken over dit onderwerp vind je onder de link 
Literatuurlijst.